Körfez’de şekillenmeye başlayan yeni güvenlik mimarisi, Türkiye ekonomisi açısından dikkatle izlenen başlıklardan biri haline geldi.
Suudi Arabistan’ın öncülüğünde Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması, ilk bakışta askeri ve diplomatik bir girişim gibi görünse de ekonomik etkileri çok daha geniş olabilir. Ankara açısından savunma sanayii, enerji, lojistik, turizm ve Körfez sermayesi gibi kritik alanlarda yeni bir dönemin kapısı aralanabilir.
Ekonomi çevrelerinin değerlendirmelerine göre, anlaşmanın somut ve kalıcı bir yapıya dönüşmesi durumunda Türkiye’nin elindeki en güçlü kozlardan biri savunma sanayii olacak.
Analiz'de yer alan habere göre; Türkiye’nin son yıllarda kapasitesini artırdığı insansız hava araçları, zırhlı araçlar, elektronik harp sistemleri ve mühimmat üretimi, olası ortak savunma projelerinde Ankara’yı önemli tedarikçilerden biri haline getirebilir.
Özellikle Körfez ülkeleriyle geliştirilecek ortak üretim ve teknoloji paylaşımı projeleri öne çıkıyor.
Sektör temsilcilerine göre bu tür iş birlikleri savunma ihracat gelirlerini artırabilir, yüksek katma değerli üretimi destekleyebilir ve Türkiye’ye daha fazla döviz girişi sağlayabilir.
Aslında bunun zemini tamamen yeni de değil. Türkiye, son yıllarda Orta Doğu ve Körfez ülkeleriyle savunma alanında çeşitli anlaşmalar imzaladı. Mekke merkezli yeni bir güvenlik yapısının oluşması halinde Türk savunma şirketleri için uzun vadeli siparişlerin önü açılabilir.
Yeni mekanizmanın Türkiye ekonomisi üzerindeki en önemli etkilerinden biri ise enerji tarafında görülebilir.
Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı hattında güvenliğin artması, petrol ve LNG sevkiyatlarında yaşanabilecek aksama riskini azaltabilir. Bunun yanında navlun ve sigorta maliyetlerinin gerilemesi, enerji fiyatlarındaki sert dalgalanmaların da sınırlanmasına katkı sağlayabilir.
Türkiye açısından bu başlık özellikle önemli. Çünkü enerji ithalatına yüksek bağımlılık nedeniyle bölgedeki her güvenlik sorunu doğrudan maliyetlere yansıyabiliyor.
Dolayısıyla Körfez hattında daha istikrarlı bir ortam oluşması, cari açık ve enflasyon üzerinde dolaylı da olsa olumlu bir etki yaratabilir.
KÖRFEZ SERMAYESİ YENİDEN TÜRKİYE’YE YÖNELEBİLİR
Anlaşmanın siyasi ilişkileri daha da güçlendirmesi durumunda bir başka önemli gelişme Körfez sermayesinde yaşanabilir.
Ekonomistler, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar kaynaklı doğrudan yatırımların yeniden hız kazanabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle altyapı projeleri, enerji yatırımları, liman işletmeleri, finans ve fintech girişimleri, gayrimenkul ve turizm öne çıkan alanlar arasında.
Türkiye ile Körfez ülkeleri arasında son dönemde yeniden güçlenen ekonomik ilişkilerin, güvenlik alanındaki iş birliğiyle birlikte daha kurumsal ve uzun vadeli bir zemine oturabileceği değerlendiriliyor.
Yani mesele yalnızca savunma değil. Güven ortamının güçlenmesi, yatırım kararlarını da doğrudan etkileyebilir.
LOJİSTİK KORİDORLARINDA TÜRKİYE AVANTAJ KAZANABİLİR
Türkiye’nin Avrupa, Kafkasya, Orta Asya ve Orta Doğu arasında bir lojistik merkez olma hedefi de yeni savunma mekanizmasından etkilenebilecek başlıklardan biri.
Kızıldeniz ve Körfez hattındaki ticaret yollarının daha güvenli hale gelmesi durumunda Türk limanlarının ve lojistik şirketlerinin transit taşımacılıktan aldığı pay artabilir.
Depolama ve dağıtım hizmetlerinde yeni gelir imkanları oluşabilir, Orta Koridor projeleri de bundan ek avantaj sağlayabilir.
Kısacası, bölgedeki güvenlik dengesi yalnızca askeri hareketliliği değil, ticaretin hangi rotalardan ve hangi maliyetlerle akacağını da belirleyecek.
Tablonun diğer tarafında olası riskler bulunuyor. Uzmanlar, anlaşmanın geleceğinin büyük ölçüde bölgesel siyasi dengelere bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Eğer yeni yapı bazı ülkeler tarafından bloklaşma ya da askeri ittifaklaşma olarak algılanırsa, beklenen ekonomik rahatlamanın tam tersi bir tablo ortaya çıkabilir.
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin artması enerji fiyatlarını yeniden yukarı taşıyabilir. Dış ticaret maliyetleri yükselebilir, turizm gelirleri baskı altında kalabilir ve küresel yatırımcıların risk algısındaki bozulma Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle anlaşmanın ekonomik sonucu, biraz da nasıl uygulanacağına bağlı olacak.
BELİRLEYİCİ OLAN ANLAŞMANIN NASIL UYGULANACAĞI
Ekonomi uzmanlarının ilk değerlendirmelerine göre Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye açısından önemli ekonomik fırsatlar barındırıyor.
Savunma sanayii ihracatının artması, enerji arz güvenliğinin güçlenmesi ve Körfez sermayesinin Türkiye’ye daha fazla yönelmesi orta vadede büyümeyi destekleyebilir.
Ancak bunun gerçekleşebilmesi için anlaşmanın şeffaf ve kurumsal bir yapıya kavuşması, ekonomik iş birliği mekanizmalarıyla desteklenmesi ve bölgedeki gerilimleri artırmak yerine azaltan bir rol üstlenmesi gerekiyor.