Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Libya'nın Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onaylamasına tepki gösterdi. Von der Leyen, anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu savunarak Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışma içinde olduklarını söyledi.
Libya Temsilciler Meclisi, 2019'da Libya ve Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin mutabakat muhtırasını onayladı.
Temsilciler Meclisinin Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin 2019’da imzalanan Mutabakat Muhtırasını oy birliğiyle onayladığı kaydedilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
"Temsilciler Meclisi ayrıca, Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türk hükümeti arasında imzalanan iki mutabakat zaptının onaylanmasının reddine ilişkin 2020 tarihli (1) sayılı Temsilciler Meclisi Kararını oy birliğiyle iptal etti."
Gelişme sonrası Avrupa Birliği anlaşmayı hedef alan bir bildiri yayınlayıp, Yunanistan ile Kıbrıs'a destek açıkladı.
Açıklamada, “Libya Parlamentosu’nun bugün onayladığı sözde Libya-Türkiye Mutabakat Muhtırası Deniz Hukuku ile bağdaşmamaktadır ve yok hükmündedir." denildi.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de X hesabından yaptığı paylaşımda, "Muhtıranın onaylamasını derin bir üzüntüyle karşılıyoruz. Söz konusu anlaşma, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmekte, Deniz Hukuku’na aykırılık teşkil etmekte ve geçersiz ve hükümsüzdür." ifadelerini kullandı.
"Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışmamızı bir kez daha teyit ediyoruz." diyen Leyen, "AB’nin Libya’daki her türlü dış müdahaleye karşı bilinen tutumunu yineliyoruz." sözlerine yer verdi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı da Libya Temsilciler Meclisi'nin kararına karşı çıkarak mutabakatın hukuki geçerliliğini kabul etmediğini açıkladı.
Bakanlık, "Yunanistan, Libya Temsilciler Meclisi'nin 2019 tarihli, deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin sözde Türk-Libya mutabakat muhtırasını onaylama kararını reddetmektedir" ifadelerine yer verdi.
Türkiye ile Libya arasındaki mutabakatın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri süren Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, "Bu karar, uluslararası deniz hukuku ile çelişen ve bölge devletlerinin egemenlik haklarını ihlal eden mutabakat muhtırasının hukuka aykırı, geçersiz ve hükümsüz niteliğini değiştirmemektedir." açıklamasında bulundu.
Bakanlık, Libya Meclisi'nin kararının deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki durumu değiştirmediğini savunarak, "Coğrafya ve uluslararası deniz hukuku, tek taraflı ve hukuki dayanaktan yoksun parlamento kararlarıyla değişmez" ifadelerini kullandı.
Muhtıra, 27 Kasım 2019’da İstanbul’da Türkiye ile o dönem BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) arasında imzalanmıştı.
Doğudaki Temsilciler Meclisi, Ocak 2020’de muhtırayı geçersiz sayarak reddetmişti.
Ankara ile Bingazi arasındaki ilişkiler, 2023’ten itibaren yumuşama sürecine girdi.
Saddam Hafter, Nisan 2025’te Ankara’da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile görüştü, Temmuz 2025’te de IDEF fuarına katıldı. MİT Başkanı Kalın ise Ağustos 2025’te Bingazi’de Halife Hafter ile bir araya geldi.
Yunanistan, Türkiye-Libya muhtırasına yanıt olarak Ağustos 2020’de Mısır ile kendi deniz yetki alanları anlaşmasını imzalamıştı.
Konuya ilişkin paylaşım yapan Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa sosyal medya platformu üzerinden yayımladığı mesajında ise şu ifadelere yer verdi:
"Libya Parlamentosu'nun bugün, sözde Libya-Türkiye Denizdeki Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası'nın onaylanmasından derin bir pişmanlık duyuyoruz.
Bu konuda AB'nin tutumunun 2019'da Avrupa Konseyi tarafından açıkça ifade edildiğini ve değişmediğini hatırlatıyoruz. Bu anlaşma, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal etmekte, Deniz Hukuku'na uymamakta ve geçersiz ve hükümsüzdür.
Yunanistan ve Kıbrıs ile dayanışmamızı yeniden teyit ediyoruz.
AB'nin Libya'daki herhangi bir dış müdahaleye karşı bilinen tutumunu yineleriz."