Megakent İstanbul'da eski binalardaki ruhsata aykırı kaçak yapılaşma, kentsel dönüşüm önündeki en büyük engellerden biri olarak karşımıza çıkıyor. İstanbul Maltepe'de çöken ve 5 kişinin hayatını kaybettiği bina, kaçak yapılaşma sorununu yeniden gündeme getirdi. Çöken binada kaçak katlar olduğunun ortaya çıkması ve tedbir amacıyla çevrede boşaltılan binalarda da var olan kaçak katlar, yapı güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.
Binalar, kat sayısı ve taşıyacağı yük hesaplanarak projelendiriliyor. Sonradan eklenen kaçak katlar, binanın taşıyıcı sistemine ek yük bindiriyor. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan İnşaat Mühendisi Mustafa Bozyiğit, "Bir binanın kolon ve kirişlerinin boyutu, demir miktarı ve beton sınıfı, taşıyacağı yüke göre belirlenir. Sonradan yapılan kat, ilk projeye ilave yük getirir" ifadelerini kullandı. Özellikle 2000 yılından önce inşa edilen binaların ayrıntılı incelenmesi gerektiğini kaydeden Bozyiğit, "Beton kalitesi karot numuneleriyle, taşıyıcı sistem ise teknik incelemeler ve performans analiziyle değerlendirilmeli. Sonuçlara göre ya güçlendirme ya yıkım gündeme alınmalı" diye konuştu.
Ruhsata aykırı yapılaşma, kentsel dönüşümü de zorlaştırıyor. Bozyiğit, "Eski bina kaçak katla ya da ruhsata aykırı biçimde büyük yapılmışsa, yeni imar durumuna göre aynı büyüklükte ve aynı kat sayısında yeniden inşa edilemeyebilir. Bu da kentsel dönüşüme geçişi zorlaştırıyor” dedi. Maltepe'de çöken binanın bulunduğu sokakta yaşayan Mehmet Ayas da bölgedeki kaçak yapılaşma nedeniyle kat maliklerinin kentsel dönüşüme yanaşmadığını söyledi: Ayas, şunları kaydetti: "Birçok eski binada benzer sorunlar var. Kaçak katlarla büyüyen daireler, mevcut imar koşullarında aynı metrekarede yapılamıyor. Eski dairelerin büyüklüğünü korumak mümkün olmuyor. İnsanlar, 100 metrekare daire verip neden 60 metrekare alacaklarını sorguluyor."
Ruhsata aykırı yapılaşmayla mücadelede, yasal düzenleme bulunuyor. 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun 32'nci maddesi kapsamında, ruhsata aykırı yapılar için 30 gün içerisinde mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde yıkım kararı alınabiliyor. Kanunun 42'nci maddesi ise aykırı yapılaşma nedeniyle mülk sahipleri ve müteahhitlere idari para cezası öngörüyor.