Haber7 yazarı Mürsel Gündoğdu'nun Astana'dan aktardığı bilgilere göre, Kazakistan, 2028 yılında yapmayı kararlaştırdığı 9. Dünya ve Geleneksel Dinler Liderleri Zirvesi için hazırlıklarını aralıksız sürdürüyor. Küresel sorunlara manevi pencereden kalıcı çözümler aramak amacıyla yoğun bir diplomasi trafiği yürüten Kazakistan, Dünya ve Geleneksel Dinler Liderleri Kongresi Sekretaryasını başkent Astana'da topladı.
Dünyanın 20 ülkesinden farklı dini toplulukların temsilcilerini, devlet adamlarını ve uzmanları bir araya getiren Sekretarya 24. Toplantısı, 7 Ekim 2026 tarihinde Astana Barış ve Uyum Sarayının Atrium Salonunda gerçekleştirildi. Yoğun bir katılımcı grubunun ve basın mensubunun takip ettiği toplantının moderatörlüğünü, Dünya ve Geleneksel Dinler Liderler Kongresi Sekretarya Başkan Yardımcısı ve Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Birinci Bakan Yardımcısı Erjan Aşıkbayev üstlendi.
Toplantının açılışında konuşan Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Dünya ve Geleneksel Dinler Liderleri Kongresi Sekretaryası Başkanı Erlan Karin, katılımcılara teşekkür etti. Kazakistan'ın temel anayasal değerleri olan birlik, hoşgörü ve insana saygının önemine dikkat çeken Karin, "Devlet Başkanı Tokayev liderliğindeki ülkemizin barışçıl dış politikasının temelini bu anayasal değerler oluşturmaktadır." dedi.
Türkiye'yi temsilen toplantıda hazır bulunan Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Fatih Mehmet Karaca, iklim değişikliğiyle mücadelede dinlerin rolü üzerine bir konuşma gerçekleştirdi. Konuşmasında Kur'an-ı Kerim'den ayetleri merkeze alarak çarpıcı açıklamalarda bulunan Karaca, "Rum Suresi 41. Ayet'te, 'İnsanların kendi elleriyle yapıp ettikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu; böylece Allah dönüş yapsınlar diye işlediklerinin bir kısmını onlara tattırıyor.' buyrulmaktadır. İsra Suresi 27. Ayet'te ise 'Savurganlar şeytanların dostlarıdır. Şeytan da rabbine karşı çok nankördür.' ifadeleri yer almaktadır." diye konuştu.
İnsanın çevreye karşı sorumluluğu üzerinde duran Karaca, "Herkes kendinden sonraya nasıl bir dünya bırakacağına odaklanmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Toplantıda, 2025 yılındaki 8. Kongrenin ortak belgeleri olan İklim Değişikliğiyle Mücadelede Dinlerin Rolü ve Din Alanında Yapay Zeka Kullanımına İlişkin Etik Kurallar belgelerinin sunumu yapılarak kabul edildi. Kazakistan Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev'in inisiyatifiyle hazırlanan yapay zeka belgesiyle, dini alanlarda yapay zekanın ahlaki özne olamayacağı, sorumluluğun her zaman insana ait olacağı ve teknolojinin kutsallaştırılmaması gerektiği ilkeleri vurgulandı. Bu adımla, yapay zekaya dini otorite verilmesi engellenerek Kur'an, İncil ve Tevrat gibi kutsal metinlerin bozulmasının önüne geçilmesi amaçlandı. Toplantıda, tespit edilen bu ilkelerin uygulamaya geçirilmesi kararlaştırıldı.
Sekretarya toplantısında ayrıca Kazakistan ile Vatikan'ın ortak inisiyatifiyle hazırlanan Tedavi Edilemez Hastalığı Olan Çocuk Hakları Şartı belgesinin sunumu gerçekleştirildi. 2-3 Ekim'de yapılan Kazakistan-Vatikan Ortak Kolokyumu'nda üzerinde mutabakat sağlanan bu belgeyle, çocuğun onurunun korunması, kapsamlı tıbbi, psikolojik ve manevi destek sağlanması, ailenin sürece katılımı ve dini ihtiyaçların dikkate alınması hedefleniyor.
Sekretaryanın 14. toplantı tutanağının kabul edilmesinin ardından Erlan Karin'in kapanış konuşması ve toplu fotoğraf çekimiyle program sona erdi.
Toplantıya uluslararası alandan üst düzey katılım sağlandı. Suudi Arabistan'dan Dünya İslam Birliği Kurumsal İletişimden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Abdurrahman Abdullah el-Zeyd, Vatikan'dan Kutsal Makam Dinler Arası Diyalog Dikasteri Bölüm Başkanı Laurent Basanese, Birleşik Arap Emirlikleri'nden Müslüman Alimler Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Abdüsselam ve Hoşgörü ve Barış İçinde Bir Arada Yaşama Bakanlığı Genel Müdürü Afra el-Sabri, Mısır'dan El-Ezher Şeyhi Özel Kalem Müdürü Büyükelçi Abdurrahman Musa, Çin'den Çin Budistler Birliği Başkan Yardımcısı Qiu Shuang, Azerbaycan'dan Kafkas Müslümanları İdaresi Başkanı Şeyhülislam Allahşükür Paşazade, ABD'den Birleşmiş Milletler Medeniyetler İttifakı Direktörü Nihal Saad ve Rusya Federasyonu'ndan Moskova Patrikhanesi Dış Kilise İlişkileri Dairesi Başkan Yardımcısı Başpapaz İgor Vıjanov toplantıda yer aldı.