İngiliz yayın kuruluşu BBC ve ABD merkezli NPR tarafından yürütülen ortak bir soruşturma, Suriye'deki iç savaşın en karanlık figürlerinden birine dair çarpıcı bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Habere göre, insanlığa karşı suç işlemekten aranan ve Suriye'nin kimyasal silah programını yöneten eski Devlet Başkanı Beşar Esed'in üst düzey danışmanı Korgeneral Bessam Mirhaj el-Hasan,, ABD ve Lübnan makamlarının gizli koruması altında hayatını sürdürüyor.
Aralık 2024'te Esed rejiminin çökmesinin ardından önce İran'a kaçan, ardından gizli görüşmelerle Lübnan'a getirilen Korgeneral Bessam Mirhaj el-Hasan, FBI ve CIA'in de dahil olduğu bir anlaşma kapsamında korumaya alındığı ortaya çıktı. BBC'nin ulaştığı belgelere göre, 2012 yılında Suriye'de kaçırılan Amerikalı gazeteci Austin Tice hakkında bilgi vermesi karşılığında savaş suçlusu generale ikamet izni, koruma ve yaşam masraflarının karşılanması garantisi sunuldu.
Suriye'nin yeni hükümeti, Korgeneral Bessam Mirhaj el-Hasan'ın yargılanmak üzere iade edilmesini talep etse de Washington yönetiminin bu talebe direndiği belirtiliyor. Gelişmelerin ardından Tice ailesinin sözcüsü Phil Elwood, ABD'nin tutumunu sert bir dille eleştirerek, "Söyledikleriniz doğruysa, vergilerimizin Suriyeli sivillere karşı kimyasal silah kullanımıyla bağlantılı olan ve Austin Tice'ı idam ettirdiğini iddia eden birine rahat bir yaşam sağlamak için kullanılması son derece rahatsız edici. Bu, aranan bir savaş suçlusunun kaçmasına yardım ve yataklıktan başka bir şey değil. Suriyeliler adaleti hak ediyor ve o, yargılanmak üzere geri gönderilmeli" tepkisini gösterdi.
Anlaşmanın 2025 baharında yapıldığı düşünülürken, Bessam Mirhaj el-Hasan'ın, ABD'li yetkililerden bir aracı vasıtasıyla düzenli olarak para aldığı teyit edildi. Ancak soruşturmaya yakın kaynaklar, ödenen büyük bedellere rağmen Tice dosyasında dişe dokunur bir ilerleme kaydedilmediğine dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yıl el-Hassan, Tice'ın Esed'ın emriyle idam edildiğini öne sürüp cesedin yeri için bir koordinat vermiş, ancak ABD ekiplerinin bölgede yaptığı kazılarda hiçbir ize rastlanmamıştı.
BBC'nin araştırması, Tice dosyası üzerinden ABD'den maddi çıkar sağlayan tek ismin el-Hasan olmadığını da gözler önüne serdi. Eski rejim kadrosundan bir başka yetkili, elindeki bilgileri taksit taksit vererek FBI'dan defalarca para kopardığını itiraf ederek, "Tüm bilgileri bir anda paylaşmak çıkarına değildi. ABD yetkililerinden ödeme almaya devam edebilme süresini uzatmak istediğini" dile getirdi.
Suriye'deki kanlı rejimin yıkılmasının ardından bölgedeki güç dengeleri sarsılırken, Tice'ın kaçırılmasında rol oynayan Muhammed Makhlouf ve Sakr Rustom gibi isimlerin de Lübnan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında mekik dokuduğu tespit edildi. Tice'ın tutulduğu hapishanenin eski müdürü Ghassan Nassour'un ise ailesiyle birlikte BAE'de lüks içinde yaşadığı öğrenildi. Bölgedeki bu karanlık ağın, Suriye'nin yeniden inşası ve savaş suçlularının yargılanması sürecinde uluslararası bir diplomatik krize dönüşmesi bekleniyor.