Çin'in yıllardır gizlilik içinde yürüttüğü robotik uzay uçağı Shenlong, ABD istihbaratının yayımladığı yeni raporla yeniden gündeme geldi. Dünya yörüngesinde tanımlanamayan cisimler bıraktığı bilinen aracın bugüne kadarki en net görüntülerinden biri kamuoyuyla paylaşıldı.
'İlahi ejderha' anlamına gelen Shenlong, 2020'deki ilk görevinden bu yana hükümetler, uzay ajansları ve özel şirketler tarafından takip ediliyor. Ancak şimdiye kadar araca ilişkin yalnızca panellerinden yansıyan ışığı gösteren bulanık görüntüler elde edilebilmişti. Shenlong'un daha önce görülmemiş fotoğrafı yayımlandı
Görüntü, ABD Savunma İstihbarat Teşkilatı'nın (DIA) 130 sayfalık 'Uzayda Güvenliğe Yönelik Zorluklar' başlıklı raporunda yer aldı. Maxar Technologies (bugünkü adıyla Vantor) tarafından 2024 yılında çekilen fotoğraf, Çin uzay uçağının fiziksel yapısına ilişkin önemli ayrıntılar sunuyor.
Raporda fotoğrafın altında 'Çin Halk Cumhuriyeti Uzay Uçağı' ifadesi kullanıldı. Vantor ise sosyal medya paylaşımında aracın 'Çin Halk Cumhuriyeti Test Uzay Aracı 3' olduğunu ve yaklaşık 8 metre uzunluğunda bulunduğunu açıkladı.
Fotoğrafta uzay aracının yük bölmesi kapaklarının kısmen açık olduğu görülüyor. Arka bölümünde ise yaklaşık 10 metre genişliğinde ikinci bir uydu benzeri yapı bulunuyor. Bunun, uzay aracına ilave güç ve itki sağlayan bir hizmet modülü olabileceği değerlendiriliyor.
Yeni görüntülerin dikkat çeken ayrıntılarından biri de Shenlong'un ABD'ye ait X-37B uzay uçağıyla benzerliği oldu.
NASA tarafından araştırma projesi olarak geliştirilen, daha sonra ABD Savunma Bakanlığı'na devredilen X-37B, 2010 yılından bu yana yedi görev gerçekleştirdi.
Durham Üniversitesi Uzay Araştırma Merkezi'nden uydu takip uzmanı Profesör Jonathan McDowell, Daily Mail'e yaptığı açıklamada Çin'in uzay uçağının X-37B'ye oldukça benzediğini söyledi.
McDowell, iki aracın ortada yük bölmesi ve arkada fırlatılabilir bir hizmet modülü taşıyan benzer bir tasarıma sahip olduğunu belirtti. Kanatlarda farklılıklar bulunsa da genel mimarinin dikkat çekici ölçüde benzer olduğunu ifade etti.
Shenlong'un tasarımı hakkında yeni bilgiler ortaya çıksa da uzaydaki faaliyetleri hâlâ tam olarak bilinmiyor.
DIA raporunda ayrıca aracın Kasım 2022'deki ikinci görevi sırasında daha küçük bir uzay aracına yaklaşık 100 metre yaklaştığı belirtildi. Bu yakınlaşmanın, söz konusu aracı yakalayıp yeniden serbest bırakma girişimi olabileceği değerlendiriliyor.
McDowell, Shenlong'da uydu yerleştirme ve geri alma işlemlerinde kullanılabilecek robotik bir kol bulunduğunu düşünüyor. Ancak bu mekanizma yayımlanan fotoğrafta görülemiyor.
Uzman, aracın temel amacının Çin'in yeniden kullanılabilir robotik bir uzay mekiği geliştirebildiğini göstermek olabileceğini belirtiyor. Böyle bir sistem, yeni ekipmanların yörüngede test edilip daha sonra Dünya'ya getirilmesine de imkân sağlayabilir. Çin'in iki farklı uzay uçağı programı bulunuyor
DIA raporunda Çin'in Shenlong ve Tengyun isimli iki uzay uçağı programından söz ediliyor. Ancak yayımlanan görüntünün bu araçlardan hangisine ait olduğu kesin olarak açıklanmadı.
Shenlong'un son görevi ise 7 Şubat'ta Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi'nden Long March 2F roketiyle gerçekleştirilen fırlatmayla başladı.
Çin, Tiangong uzay istasyonuna hizmet vermesi planlanan Haolong isimli kargo uzay uçağını da geliştirdi. Paylaşılan bilgilere göre Haolong yaklaşık 10 metre uzunluğunda, 8 metre genişliğinde ve kanatları açıkken 7.000 kilogram ağırlığında
DIA, Çin'in uzay programının büyüklük ve kapasite bakımından ABD'nin ardından ikinci sırada bulunduğunu belirtiyor.
Rapora göre 2016'dan bu yana yıllık uzay fırlatma sayısı 22'den 93'e yükseldi. Çin'in uydu konuşlandırma faaliyetleri de aynı dönemde önemli ölçüde genişledi.
ABD istihbaratının asıl dikkat çektiği konulardan biri ise Çin'in uzayı askeri üstünlük açısından stratejik bir alan olarak görmesi.
Raporda Pekin yönetiminin diğer ülkelerin uzay kabiliyetlerini bozmak, zarar vermek ve yok etmek amacıyla kullanılabilecek silahlar geliştirdiği ifade ediliyor. Uydu imha edebilen karadan fırlatılan ASAT füze sistemleri de bu çalışmalar arasında gösteriliyor.
Uzayda askeri rekabetin boyutu ABD tarafındaki açıklamalarla da gündeme geliyor. Eylül ayında ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri Troy Meink, ülkesinin müşterek kuvvetleri düşmanca eylemlere karşı savunabilecek yörünge tabanlı uzay kontrol silahlarına sahip olduğunu doğruladı.