Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal İstikrar Komitesi’ni toplarken, TCMB likidite imkanlarını genişletti, SPK 7 portföy yönetim şirketinin fonlarında radikal kararlar aldı. Borsa İstanbul’da Türkiye Varlık Fonu güçlü alımlarla öne çıkarken, Emlak Katılım da Katılımevim ve Birevim’in satın alınması için görüşmelere başladığını açıkladı.
Türkiye piyasalarında yatırım fonlarında başlayan likidite sıkıntısının geniş çaplı satışlara dönüşmesinin ardından devlet kurumlarından art arda hamleler geldi.
Fonlardan yüksek miktarda para çıkışı yaşanması, bazı portföy yönetim şirketlerinin fonlarında temerrüt açıklamaları ve Borsa İstanbul’da satışların hızlanması üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu piyasayı rahatlatmaya yönelik tedbirleri devreye aldı.
Borsadaki sert satışlarda ise Türkiye Varlık Fonu'nun güçlü alıcı olarak öne çıkması dikkat çekti.
Piyasalardaki hareketliliğin ardından ilk kapsamlı mesaj Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan geldi.
Finansal İstikrar Komitesi toplanırken, toplantının ardından yapılan açıklamada likidite sıkışıklığına karşı gerekli tüm önlemlerin alınacağı bildirildi.
Açıklamada, Borsa İstanbul ve sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin temel veya yapısal bir risk bulunmadığı, yaşanan sorunun fon piyasasının belirli bir bölümünde yoğunlaştığı ve geçici nitelikte olduğu ifade edildi.
Atılacak adımların, sorunun finansal sistemin diğer alanlarına yayılmasını önlemeyi amaçladığı vurgulandı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın açıklamasının hemen ardından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da devreye girdi.
TCMB, piyasalardaki likidite ihtiyacını karşılamak amacıyla haftalık repo ihaleleriyle sağlanacak fonlama miktarının artırılacağını açıkladı.
Bankaların TCMB bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası'ndan borçlanma limitlerinin güncelleneceği, merkez bankası işlemlerinde kullanılan teminatların iskonto oranlarının ise azaltılacağı bildirildi.
TCMB ayrıca 22 Eylül vadeli 150 milyar TL ve 24 Eylül vadeli 150 milyar TL olmak üzere iki ayrı repo ihalesi açtı.
İhalelere açıklanan tutarın yaklaşık üç katı talep gelmesi, piyasadaki likidite ihtiyacının büyüklüğünü de ortaya koydu.
En dikkat çekici adımlardan biri ise Sermaye Piyasası Kurulu'ndan geldi. SPK; Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy olmak üzere 7 portföy yönetim şirketinin tüm fonlarını TEFAS'ta alım satım işlemlerine kapattı.
Aynı şirketlere ait 130 yatırım fonu için de tasfiye kararı alındı. Alım satıma kapatılan şirketlerin toplam 222 yatırım fonunun bulunduğu, bu fonların toplam büyüklüğünün 1 trilyon lirayı aştığı ve yatırımcı sayısının 934 binin üzerinde olduğu belirtildi.
Tasfiye kapsamındaki en büyük fonlar arasında 243,6 milyar liralık Tera Portföy Birinci Serbest Fon ile 224,4 milyar liralık Tera Portföy Para Piyasası Fonu öne çıktı.
SPK ayrıca kredili sermaye piyasası işlemlerinde uygulanan asgari özkaynak koruma oranının 2 Ekim seans sonuna kadar yüzde 35'ten yüzde 20'ye indirilebilmesine imkan tanıdı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da piyasalardaki dalgalanmaya karşı devreye giren kurumlardan biri oldu.
BDDK, halka açık bankaların 16 Eylül'den itibaren piyasadan geri alım yoluyla edindikleri kendi hisse senetlerinin yıl sonuna kadar çekirdek sermayeden düşülmemesine imkan sağladı. Böylece bankaların sermaye yeterliliği hesaplamalarında ilave esneklik oluşturuldu.
Piyasalarda satış baskısının yoğunlaştığı dönemde dikkat çeken bir diğer gelişme ise Türkiye Varlık Fonu'nun Borsa İstanbul'daki alımları oldu.
Türkiye Varlık Fonu'nun piyasada güçlü alıcı olarak öne çıkması, kamu tarafından atılan likidite ve düzenleme adımlarının yanında borsaya doğrudan destek veren önemli hamlelerden biri olarak dikkat çekti.
Alınan önlemlerin ardından Borsa İstanbul'da bankacılık endeksi gün içinde yüzde 6'nın üzerinde, BIST 100 endeksi ise yüzde 2'nin üzerinde yükseliş kaydetti.
Kamunun dikkat çeken bir diğer adımı ise tasarruf finansman sektöründe geldi.
Tera Grubu'nun daha önce Pusula Holding iştiraklerinden Katılımevim ve Birevim'in devri konusunda anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından bu kez Emlak Katılım devreye girdi.
Emlak Katılım Bankası, Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yaptığı açıklamada bağlı ortaklığı Emlak Katılım Tasarruf Finansman'ın büyüme stratejisi kapsamında Katılımevim Tasarruf Finansman ve Birevim Tasarruf Finansman'ın satın alınmasına yönelik görüşmelere başladığını duyurdu.
Tera Grubu daha önce söz konusu iki şirketin devri konusunda anlaşmaya varıldığını ve sürecin düzenleyici kurumların onay aşamasına geçtiğini açıklamıştı. Emlak Katılım'ın devreye girmesi, finans piyasalarında yaşanan gelişmelerin ardından dikkat çeken kamu hamlelerinden biri oldu.
Likidite krizinin boyutu fonlardan yaşanan para çıkışlarında da görüldü. Yatırım fonlarından iki gün içinde toplam 149,3 milyar liralık net para çıkışı yaşandı.
En yüksek çıkışların para piyasası fonlarında gerçekleştiği belirtilirken, Tera Portföy Para Piyasası Fonu'ndan 35,1 milyar lira, Garanti Portföy İkinci Para Piyasası Fonu'ndan 25,3 milyar lira, Pusula Portföy Para Piyasası Fonu'ndan 23,4 milyar lira ve Yapı Kredi Portföy İkinci Para Piyasası Fonu'ndan 21,6 milyar liralık çıkış gerçekleşti.
Düzenleyici tedbirlerin yanında adli süreç de hızlandı. SPK, Pusula Portföy ve Tera Portföy yöneticilerinin bazı hisselerde gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle suç duyurusunda bulunurken, çok sayıda kişi hakkında işlem yasağı ve lisans iptali kararları aldı.
Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans hisselerinde gerçekleştirilen işlemler mercek altına alınırken, soruşturmalar kapsamında çok sayıda kişi hakkında adli işlem başlatıldı.
İstanbul Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri de operasyonlarını sürdürdü. İnfo Yatırım ve Hedef Holding Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp'in ardından Tera Holding Genel Müdür Yardımcısı İbrahim Bekçi de gözaltına alındı.
Yaşanan gelişmeler, yatırım fonlarında başlayan sıkıntının finansal sistemin geneline yayılmasını önlemek için kamunun eş zamanlı olarak çok sayıda kanaldan müdahale ettiğini ortaya koydu.
Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonu üstlenirken TCMB likiditeyi artırdı, SPK sorunlu fonlarda tasfiye ve işlem durdurma kararları aldı, BDDK bankalara sermaye esnekliği sağladı.
Borsa İstanbul'da Türkiye Varlık Fonu'nun güçlü alımlarla öne çıkması ve Emlak Katılım'ın Katılımevim ile Birevim için devreye girmesiyle birlikte kamu, finans piyasalarındaki dalgalanmaya karşı hem düzenleyici hem likidite sağlayıcı hem de doğrudan piyasa oyuncusu olarak çok yönlü bir müdahale ortaya koydu.